Terwijl Het Gilde van Vrijwillige Molenaars vanaf haar oprichting een opleiding tot windmolenaar verzorgt, ontbrak het tot 1997 aan een opleiding tot molenaar voor watergedreven molens. Deze molens worden de laatste jaren gelukkig steeds meer gewaardeerd, hetgeen onder meer blijkt uit het toegenomen aantal uitgevoerde restauraties. Met de toenemende belangstelling is tevens het besef gegroeid dat dit type molen een eigen, specifieke opleiding vereist. De watermolenaarscursus bestaat uit zeven modules, die worden gekenmerkt door leerdoelen, de beschrijving van de leerstof en een aantal opdrachten. De cursist dient van iedere module een verslag of werkstuk te maken, waarin de opdrachten worden uitgewerkt. Voor de begeleiding bij het werken op een molen, het bestuderen van de leerstof en het maken van de werkstukken kan de cursist terecht bij een instructeur die door het GVM is aangesteld. Daarnaast kan men praktijkervaring opdoen bij een gediplomeerd vrijwillig molenaar. Voor toelating tot het examen dient men ten minste een jaar in opleiding te zijn geweest en in die tijd gedurende minimaal 100 uur praktijkervaring op een molen te hebben opgedaan, die in het maalboekje is afgetekend. Tevens dient men van de zeven modules een werkstuk te hebben ingeleverd, waarvan de beoordeling meetelt voor het examen dat door de examencommissie van De Hollandsche Molen op een watermolen wordt afgenomen. Om deel te kunnen nemen aan het examen, moet men ten minste 18 jaar oud zijn. Na het met positief resultaat afleggen van het molenaarsexamen ontvangt de cursist een getuigschrift van De Hollandsche Molen. Als gediplomeerd vrijwillig molenaar wordt u geacht zelfstandig op een verantwoorde wijze een molen te kunnen bedienen.